blog
Rostock, Germany; Czech Environmental Partnership Foundation
Rostock, Germany; Czech Environmental Partnership Foundation

Andrea Křivánková, časopis Veronica  8. 8. 2022

Miasto odporne na zmiany klimatu i przyjazne dla mieszkańców

W Środkowej Europie niemal codziennie odczuwamy przejawy zmian klimatu, takie jak długotrwałe susze, mniejsze opady śniegu, ulewne deszcze, a także podwyższone temperatury i fale upałów. Takie zjawiska pogodowe powodują szkody materialne i zagrażają zdrowiu i życiu ludzi oraz stabilności ekosystemów. Dlatego konieczne jest reagowanie na te zmiany.

Często słyszymy o neutralności węglowej, ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych czy też strajkach za wycofywaniem węgla, którego spalanie przyczynia się do uwalniania CO2 do atmosfery i jej ocieplania. Tak, musimy próbować zapobiegać zmianom klimatu. Ale ponieważ skutki tych zmian mogą być odczuwalne przez kolejne dziesięciolecia lub nawet setki lat, musimy się na nie przygotować i dostosować tak, aby życie w miastach było przynajmniej znośne.

Temperatura w miastach jest nawet o kilka stopni wyższa od temperatury otaczających je terenów niezabudowanych. Naukowcy nazywają to zjawisko Miejską Wyspą Ciepła (MWC). Jest ono spowodowane dużą koncentracją budynków i powierzchni sztucznych (asfaltowych i betonowych), a także niewielkim udziałem zieleni i wody. W takiej przestrzeni ekstremalne zjawiska klimatyczne - szczególnie fale upałów - są znacznie bardziej odczuwalne niż gdziekolwiek indziej.

LIFE Tree Check… Aby miasto nie parzyło…

Co roku w Czechach z powodu fal upałów umiera nawet 100 osób. Nie możemy wpłynąć na pogodę, ale możemy zmienić warunki życia w naszych miastach. Mogą one przejść transformację, która sprawi, że staną się przyjaznym miejscem do życia przez cały rok. W takiej przemianie miast ma pomóc projekt LIFE Tree Check, koordynowany przez czeską Fundację Partnerstwo dla Środowiska. W jaki sposób? Poprzez zwiększenie udziału tzw. zielonej infrastruktury - zieleni we wszystkich jej formach i możliwych lokalizacjach.

LIFE Tree Check, Czech Environmental Partnership Foundation (Veronika Kovářová)
LIFE Tree Check, Czech Environmental Partnership Foundation (Veronika Kovářová)

Z terenami zabudowanymi wiąże się szereg problemów - od akumulacji ciepła ze względu na stosowane materiały, poprzez ekstremalnie silne wiatry oraz susze związane ze zwiększonym zapyleniem powietrza, po powodzie spowodowane nadmiernym stosowaniem powierzchni utwardzonych. Aż 55% wody deszczowej w zabudowanym obszarze miejskim nie jest wchłaniane do gruntu i często jest odprowadzane do przepełnionej kanalizacji. Na terenie niezabudowanym tylko 10% spływa z powierzchni gruntu, a większość wody wsiąka w glebę. Asfalt może nagrzewać się nawet do 70°C w upalny letni dzień. Czy kiedykolwiek zauważyłeś drganie powietrza nad ulicą, jakbyś był na pustyni?

Wszystko to można regulować za pomocą zielonej i niebieskiej infrastruktury. Pod tym terminem kryją się zielone dachy i elewacje, drzewa i trawniki przydrożne, większe i mniejsze parki miejskie tworzące spójną sieć, a także fontanny, stawy czy rzeki w mieście, do których dostęp mają nasi czworonożni pupile (i my sami również!). Jest to po prostu każdy element zieleni i wody, które mają niezwykłą właściwość chłodzenia otoczenia w lecie. Powietrze ochładza się zarówno poprzez bezpośrednie parowanie wody oraz odparowywanie jej przez rośliny.

Warto podkreślić, że nie tylko woda ma takie właściwości. Cień również w istotny sposób pomaga ochłodzić otoczenie. Ale dlaczego cień drzew jest lepszy niż na przykład cień zapewniany przez zadaszenia i budynki? Przypomnij sobie, jakie to uczucie stać latem pod rozgrzanym zadaszeniem przystanku komunikacji miejskiej. Temperatura w takich miejscach jest nawet o dziesięć stopni wyższa niż pod drzewem, gdzie można usiąść z książką i cieszyć się nią przez wiele godzin.

Rostock square, Germany; Czech Environmental Partnership Foundation (Andrea Křivánková)
Rostock square, Germany; Czech Environmental Partnership Foundation (Andrea Křivánková)

Jednak samo sadzenie drzew w mieście nie wystarczy. Z powodu zwiększonego spływu powierzchniowego wody, zagęszczenia gleb lub stref ochronnych sieci uzbrojenia, drzewa w mieście nie mają dobrych warunków do życia. Brakuje im wody niezbędnej do życia oraz miejsca na rozrost korzeni, aby mogły zapewnić nam cień i chłód. Dlatego należy wdrożyć różnorodne środki, takie jak np. obniżone krawężniki umożliwiające spływ woda na trawniki gdzie może zostać wchłonięta, przepuszczalne nawierzchnie na parkingach czy zbiorniki na wodę deszczową do nawadniania.

Nie jest jednak tak łatwo wybrać środki najbardziej skuteczne dla danego miasta i znaleźć sposób aby jak najefektywniej je wdrożyć. Eksperci LIFE Tree Check doradzają włodarzom miast jak wprowadzić w życie strategię adaptacji, jakie środki adaptacyjne są najbardziej potrzebne i efektywne ekonomicznie oraz gdzie je zastosować. Wskazują również gminom w jaki sposób uwzględniać środki adaptacyjne w inwestycjach miejskich, które powinny stać się częścią każdego planu inwestycyjnego. Dzięki temu wybrane rozwiązania są często znacznie tańsze niż w przypadku realizacji odrębnego projektu.

Międzynarodowy projekt

Skutki zmian klimatu różnią się wśród krajów Europy. Przykładowo, nie możemy porównać Republiki Czeskiej z Hiszpanią. LIFE Tree Check koncentruje się zatem na potrzebach Europy Środkowej.

W projekcie uczestniczy konsorcjum składające się z 7 partnerów z 4 krajów Europejskich – Czech, Słowacji, Polski i Węgier. Pomagają one sieci 8 miast pilotażowych w ograniczaniu negatywnego wpływu miejskiej wyspy ciepła poprzez zwiększenie skuteczności i efektywności procesów planowania i podejmowania decyzji związanych z wykorzystaniem zielonej infrastruktury oraz poprzez zaprojektowanie i wdrożenie konkretnych etapów zarządzania.

W projekcie uczestniczą duże miasta – Praga (CZ), Brno (CZ), Ostrawa (CZ), Pilzno (CZ), Koszyce (SK), Preszów (SK), Wałbrzych (PL) i Budapeszt (HU).

Zbieraj drzewa tak jak pokemony

Projekt nie zamyka się jednak na konsultacjach i doradztwie. Dla społeczeństwa powstaje aplikacja Tree Check, która rozpoznaje gatunek drzewa na podstawie zdjęcia i określa ile wody drzewo odparowuje i jak bardzo chłodzi otoczenie. Każdy może stworzyć własną kolekcję drzew i zdobywać nagrody za odwiedzanie drzew (nagrody to m.in. dostęp do ciekawych opowiadań o drzewach). Aplikacja Tree Check dostępna jest w Google Play i App Store.

Tree Check App; Czech Environmental Partnership Foundation (Veronika Kovářová)
Tree Check App; Czech Environmental Partnership Foundation (Veronika Kovářová)

Inteligentne planowanie przestrzeni miejskiej


–––––


Oprogramowanie Tree Check Pro pomaga gminom w podjęciu decyzji, w którym miejscu zieleń przyniesie najwięcej korzyści, ponieważ jest w stanie modelować wpływ planowanych inwestycji na mikroklimat miasta. Oprogramowanie jest szczególnie przydatne dla projektantów, architektów, urbanistów, zarządców terenów zielonych i wykonawców inwestycji związanych z nasadzeniami zieleni.

Tree Check Pro jest ogólnodostępne pod adresem www.treecheck.eu.


Konkurs Adapterra Awards i baza inspiracji


–––––


Inspiracje motywują do działania, dlatego czeska Fundacja Partnerstwo dla Środowiska zorganizowała konkurs na najlepsze działania adaptacyjne do zmian klimatu w ramach projektu LIFE Tree Check. Dzięki konkursowi powstała baza danych dobrych praktyk, w której inspirację mogą znaleźć zarówno eksperci jak i mieszkańcy bez specjalistycznej wiedzy w tej dziedzinie. Znajdują się tam informacje o zielonych, ekologicznych budynkach, a także o kształtowaniu krajobrazu przestrzeni publicznej jak i działaniach na terenach wiejskich. Baza danych jest dostępna pod adresem www.lifetreecheck.eu/Database.



Oryginalny artykuł został opublikowany w magazynie Veronica, XXXV. volume 2021 l issue 1 l www.veronica.cz

LIFE Tree Check Adapterra Awards 

Komentarze



Zostaw wiadomość


Newsletter
"Dołącz do ludzi, którzy wiedzą jak przygotować nasze domy, miasta i krajobraz na zmiany klimatu.
#adapterra "

Zgadzam się z warunkami RODO.

Wegańskie i bezglutenowe🍪! Nasze ciasteczka nie są szkodliwe.
Ustawienia